Vận Tải Đa Phương Thức: Bản Chất Và Ứng Dụng

Nhu cầu luân chuyển hàng hóa ngày càng tăng cao. Dùng một phương thức đơn lẻ thường bộc lộ nhiều hạn chế. Cước xe tải tăng và cảng biển tắc nghẽn đòi hỏi giải pháp mới.

Mô hình Vận tải đa phương thức (Multimodal Transport) là câu trả lời phù hợp. Đây là chìa khóa giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí. Thời gian giao hàng cũng được rút ngắn rõ rệt.

1. Bản Chất Của Vận Tải Đa Phương Thức

Vận tải đa phương thức kết hợp từ hai phương thức vận chuyển trở lên. Toàn bộ hành trình dựa trên một hợp đồng duy nhất.

Chỉ có một đơn vị chịu trách nhiệm xuyên suốt chuyến đi. Đơn vị này gọi là Người kinh doanh vận tải đa phương thức (MTO).

Các đặc trưng cốt lõi gồm:

• Một chứng từ duy nhất: Sử dụng một vận đơn đa phương thức cho cả tuyến đường.

• Một đầu mối trách nhiệm: Chủ hàng chỉ làm việc và thanh toán cho một đối tác.

• Tiêu chuẩn hóa thiết bị: Hàng hóa được đóng cố định trong thùng container. Việc sang tải giữa tàu, xe tải hay sà lan diễn ra rất nhanh. Hàng bên trong không cần dỡ ra xếp lại.

2. Các Mô Hình Phối Hợp Vận Tải Phổ Biến

Doanh nghiệp có thể linh hoạt phối hợp các phương tiện sau:

Kết hợp Đường biển – Đường bộ (Sea – Road)

Mô hình này rất phổ biến trong thương mại quốc tế. Tàu biển chở khối lượng hàng lớn trên chặng dài giữa các nước. Khi cập cảng đích, xe đầu kéo nhận container và kéo về kho.

Kết hợp Đường thủy nội địa – Đường bộ (Inland Waterway – Road)

Mô hình này phát huy thế mạnh tại nơi có nhiều sông ngòi. Sà lan chở lượng hàng lớn từ xưởng sản xuất về cảng nước sâu. Sau đó, xe tải gom và giao hàng chặng ngắn. Cách làm này tiết kiệm cước hơn nhiều so với việc chỉ dùng xe tải.

Kết hợp Đường hàng không – Đường biển (Air – Sea)

Đây là giải pháp dung hòa giữa chi phí và tốc độ. Hàng đi đường biển đến một trạm trung chuyển quốc tế. Từ đó, hàng được chuyển sang máy bay đến đích. Phương án này nhanh hơn đường biển và rẻ hơn đường bay thuần túy.

3. Tiêu Chí Lựa Chọn Và Phối Hợp Các Phương Thức

Để thiết kế hành trình tối ưu, nhà quản trị cần cân nhắc bốn yếu tố:

• Đặc tính và giá trị hàng hóa: Linh kiện điện tử hay dược phẩm cần ưu tiên trục hàng không. Ngược lại, nông sản và hàng thô nên đi đường thủy để giảm cước.

• Yêu cầu về thời gian giao hàng: Mức độ khẩn cấp quyết định tỷ trọng giữa các phương tiện. Cách ghép nối linh hoạt giúp kiểm soát tiến độ mà không tốn kém quá mức.

• Tính tương thích của hạ tầng: Doanh nghiệp cần kiểm tra năng lực cẩu bốc xếp của cảng cạn. Độ sâu luồng tàu và tải trọng cầu đường cũng phải đảm bảo thông suốt.

• Tổng chi phí logistics: Mục tiêu là hạ thấp toàn bộ chi phí chuỗi vận hành. Doanh nghiệp không nên chỉ chăm chú tìm cước xe rẻ nhất ở một chặng riêng lẻ.

4. Quy Trình Vận Hành 5 Bước Tiêu Chuẩn

Một chuyến hàng tích hợp thường tuân thủ quy trình sau:

Bước 1: Khảo sát và lên lộ trình: Đơn vị vận tải đánh giá loại hàng và ngân sách. Sau đó, đưa ra phương án kết hợp tối ưu nhất.

Bước 2: Gom hàng và đóng container: Xe tải đến kho lấy hàng hoặc kéo vỏ container đến đóng. Hàng được đưa về cảng sông hoặc bãi tập kết.

Bước 3: Vận chuyển chặng chính: Hàng được chuyển sang tàu biển hoặc sà lan để chạy tuyến dài. Thiết bị GPS hỗ trợ giám sát toàn bộ lộ trình.

Bước 4: Thông quan và sang tải tại cảng đích: MTO thực hiện kiểm tra chuyên ngành và thủ tục hải quan. Container được cẩu sang xe đầu kéo hoặc toa tàu hỏa.

Bước 5: Giao hàng chặng cuối: Xe tải đưa hàng đến tận cửa kho người nhận. Hai bên ký biên bản giao nhận để kết thúc hành trình.

5. Những Thách Thức Khi Vận Hành Thực Tế

Việc triển khai mô hình này tại nước ta còn một số rào cản:

• Hạ tầng kết nối chưa đồng bộ: Đường bộ nối vào cảng sông và ga tàu hỏa còn nhiều đoạn thắt cổ chai.

• Thiếu hệ thống cảng cạn (ICD): Số lượng cảng cạn phân bố chưa đều. Phần lớn tập trung quanh các vùng đô thị lớn.

• Độ trễ khi chuyển tải: Mỗi lần nâng hạ container đều cần thiết bị cẩu bốc dỡ chuyên dụng. Nếu điều phối không khớp, xe và tàu phải chờ đợi rất lâu.

6. Vai Trò Của Công Nghệ Trong Vận Tải Đa Phương Thức

Công nghệ số giúp xóa bỏ nhiều điểm nghẽn vận hành:

• Phần mềm quản lý vận tải (TMS): Kiểm soát vị trí container liên tục trên cả đường bộ lẫn đường thủy.

• Vận đơn điện tử (e-B/L): Chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa tức thì trên môi trường số. Doanh nghiệp không còn tốn phí gửi chứng từ giấy.

• Dữ liệu lớn (Big Data): Dự báo trước tình trạng ùn tắc tại các cửa khẩu và cảng biển. Hệ thống sẽ chủ động điều hướng xe tránh điểm nghẽn.

Tổng Kết

Vận tải đa phương thức không chỉ đơn thuần là việc đổi phương tiện. Đây là chiến lược quy hoạch dòng luân chuyển hàng hóa khoa học. Doanh nghiệp nắm vững mô hình này sẽ cắt giảm được chi phí và tăng tốc độ giao hàng.

Tham khảo thêm bài viết

Hệ Thống WMS: Chìa Khóa Vận Hành Kho Hiện Đại

Các thuật ngữ liên quan đến lịch trình tàu